Mèo mang thai bao lâu thì đẻ: dấu hiệu có bầu và cách chăm mèo qua từng tuần

Mèo mang thai thường khoảng 63 đến 67 ngày, tức khoảng chín tuần, tính từ lần giao phối; có con đẻ sớm hơn hoặc muộn hơn vài ngày mà vẫn bình thường. Vì mèo thường được phối nhiều lần trong một kỳ động dục, nếu bạn không biết chính xác ngày phối thì chỉ ước được khoảng, và cách chắc nhất là để bác sĩ thú y khám rồi ước theo kích thước thai.

Một con mèo có bầu thường không lộ bụng rõ cho tới khoảng tuần thứ năm, nên nhiều chủ chỉ phát hiện khi mèo đã mang thai được nửa chặng. Bài này đi theo từng tuần: dấu hiệu bạn thấy được, cách xác nhận, chế độ ăn, những điều nên và không nên làm, và những dấu hiệu cần đưa mèo tới bác sĩ thú y ngay.

Mèo mang thai qua từng tuần: bạn thấy gì

Các mốc dưới đây là trung bình ở mèo nhà, tính từ ngày giao phối. Mèo mang ít con thường lộ bụng muộn hơn mèo mang nhiều con, mèo đẻ lứa đầu cũng khác mèo đã đẻ nhiều lứa.

Tuần thứ ba với núm vú hồng là dấu hiệu sớm nhiều người dựa vào nhất, nhưng mèo giả thai sau khi được phối mà không đậu cũng có thể có dấu hiệu này. Chỉ nên coi đó là gợi ý để hẹn thú y, không phải bằng chứng.

Phân biệt mèo có bầu thật với giả thai và mèo tăng cân

Mèo thôi động dục. Mèo cái được phối mà sau ba tuần không quay lại động dục là gợi ý có thai. Tuy vậy mèo đã rụng trứng mà không đậu cũng thôi động dục khoảng năm, sáu tuần do giả thai, rồi mới kêu lại.

Núm vú đổi màu. Khi có bầu, núm vú hồng đậm lên rõ quanh tuần thứ ba. Ở giả thai, thay đổi này thường nhẹ hơn và mờ đi sau vài tuần.

Bụng to dần và đều. Mèo có bầu tăng cân ổn định, bụng tròn lên từ giữa thai kỳ, lưng vẫn gọn. Mèo chỉ béo lên vì ăn nhiều thì mỡ tích cả ở lưng, cổ, vùng mông.

Bụng to nhanh kèm mệt. Bụng to nhanh, căng, mèo thở nhanh, mệt, bỏ ăn, hoặc lông xơ xác thì không nên nghĩ ngay là có bầu. Một số bệnh làm bụng chướng nước hoặc to bất thường; trường hợp này cần đi khám sớm.

Thai cử động. Từ khoảng tuần thứ sáu, đặt tay nhẹ lên bụng khi mèo nằm nghiêng thư giãn có thể cảm nhận thai đạp. Đây là dấu hiệu có thai khá chắc, nhưng đến khá muộn.

Không tự nắn bụng tìm thai. Bác sĩ thú y có kinh nghiệm có thể sờ nắn thấy thai từ khoảng tuần thứ ba, bốn. Người không có kinh nghiệm bóp nắn bụng mèo có thể làm tổn thương thai, nên bạn chỉ quan sát và đặt tay nhẹ, không ấn.

Xác nhận thai và ước số con ở phòng khám thú y

Siêu âm là cách xác nhận thai phổ biến nhất. Bác sĩ thú y thường thấy được túi thai từ khoảng hai tuần rưỡi tới ba tuần sau phối và thấy tim thai đập từ tuần thứ ba, thứ tư. Siêu âm không dùng tia X nên an toàn cho thai, đồng thời giúp kiểm tra thai còn sống và phát triển bình thường.

Siêu âm không đếm được chính xác số thai, nhất là lứa đông. Nếu cần biết trước mèo mang mấy con, bác sĩ có thể đề nghị chụp X-quang vào tuần cuối, khi xương thai đã cứng và hiện rõ trên phim. Biết số con trước khi đẻ rất có ích: trong lúc mèo đẻ, bạn biết còn con nào trong bụng không, để không bỏ sót một ca kẹt thai.

Lần khám thai cũng là lúc bạn hỏi bác sĩ những điều cụ thể cho mèo nhà mình: cân nặng hiện tại có ổn không, nên đổi khẩu phần từ khi nào, có cần tẩy ký sinh trùng hay không, ngày đẻ dự kiến khoảng bao giờ, và nếu mèo đẻ ban đêm thì gọi ai. Ghi những câu trả lời lại cùng với ngày phối vào một chỗ.

Nếu mèo nhà bạn là mèo đi lạc mới nhận nuôi hoặc không rõ đã phối khi nào, việc khám thai lại càng quan trọng, vì bạn không có mốc nào để tính ngày đẻ ngoài ước lượng của bác sĩ dựa trên kích thước thai.

Cho mèo mang thai ăn gì, ăn bao nhiêu

Nguyên tắc chung là nửa đầu thai kỳ mèo ăn gần như bình thường, nửa sau mới tăng dần. Ăn thật nhiều ngay từ tuần đầu làm mèo béo, không giúp thai lớn tốt hơn và có thể làm ca đẻ khó hơn. Nhiều bác sĩ thú y khuyên từ khoảng giữa thai kỳ chuyển dần sang khẩu phần giàu năng lượng và đạm hơn, thường là loại thức ăn hoàn chỉnh dành cho mèo con, và giữ khẩu phần này suốt thời gian mèo mẹ cho con bú. Đổi thức ăn từ từ trong khoảng một tuần, trộn dần loại mới vào loại cũ.

Càng về cuối, thai chiếm chỗ trong bụng nên dạ dày mèo chứa được ít mỗi bữa. Chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, hoặc để sẵn thức ăn khô cho mèo tự ăn nếu mèo không có thói quen ăn quá đà. Luôn có nước sạch, đặt bát nước ở nhiều chỗ mèo hay nằm.

Không tự bổ sung canxi, vitamin hay thuốc bổ cho mèo bầu theo lời mách. Bổ sung canxi trong lúc mang thai có thể làm cơ thể mèo điều tiết canxi kém đi, tăng nguy cơ rối loạn canxi sau đẻ. Nếu khẩu phần đã là thức ăn hoàn chỉnh đúng loại, phần lớn mèo không cần thêm gì; mọi loại bổ sung nên qua ý kiến bác sĩ thú y.

Cũng tránh cho mèo bầu ăn đồ sống như cá sống, thịt sống, vì nguy cơ ký sinh trùng và vi khuẩn. Mèo nhà quen ăn cơm trộn cá thì nên cân nhắc với thú y xem khẩu phần đó có đủ cho giai đoạn mang thai và nuôi con không.

Những việc nên và không nên trong thời gian mèo mang thai

Mèo mang thai phần lớn tự lo cho mình khá tốt. Việc của bạn là giữ môi trường an toàn và tránh những can thiệp không cần thiết:

• Nên giữ mèo trong nhà, đóng lối ra ngoài, tránh mèo bầu đánh nhau hoặc gặp tai nạn.
• Nên tách mèo bầu khỏi mèo đực, và khỏi những con mèo hay bắt nạt nó trong nhà.
• Nên đặt khay cát, bát ăn, bát nước ở chỗ thấp, dễ vào, vì cuối thai kỳ mèo nặng nề, nhảy kém.
• Nên chơi nhẹ nhàng, để mèo tự chọn mức vận động, không ép chạy nhảy.
• Không nên cho mèo uống hay tiêm bất kỳ thuốc nào, kể cả thuốc trị ve rận, thuốc tẩy giun, thuốc của người, khi chưa hỏi bác sĩ thú y. Một số thuốc an toàn khi mang thai, một số thì không.
• Không nên tắm mèo bằng sữa tắm trị ve rận hay hoá chất mạnh. Mèo bẩn thì lau bằng khăn ẩm.
• Không nên bế mèo bằng cách xốc dưới bụng. Bế bằng một tay đỡ ngực, một tay đỡ mông.
• Trong nhà có người đang mang thai, người đó nên nhờ người khác dọn khay cát, hoặc đeo găng và rửa tay kỹ, vì phân mèo có thể mang ký sinh trùng Toxoplasma; dọn khay mỗi ngày cũng giảm nguy cơ này.

Tiêm phòng và tẩy giun lý tưởng nhất là làm xong trước khi phối. Nếu mèo đã có bầu mà chưa làm, bác sĩ thú y sẽ cân nhắc việc nào làm được ngay, việc nào chờ sau đẻ.

Mèo còn non, mèo lớn tuổi và mèo hoang mang thai: cần để ý thêm gì

Mèo còn non, chưa hết lớn. Mèo cái có thể đậu thai ngay kỳ động dục đầu tiên, khi mới năm, sáu tháng tuổi. Cơ thể mèo lúc đó vừa phải lớn tiếp vừa nuôi thai, nên dễ thiếu dinh dưỡng, lứa con nhỏ và yếu. Mèo non mang thai cần khám sớm hơn, theo dõi cân nặng sát hơn, và bác sĩ thú y sẽ tư vấn khẩu phần riêng.

Mèo lớn tuổi. Mèo cái đã nhiều tuổi vẫn có thể có bầu nếu chưa triệt sản. Thai kỳ ở mèo lớn tuổi dễ kèm các bệnh nền như thận, tuyến giáp, răng miệng, và ca đẻ hay kéo dài hơn. Báo bác sĩ tuổi chính xác của mèo khi đi khám thai.

Mèo mới nhặt về, không rõ tiền sử. Mèo hoang hoặc mèo đi lạc mới nhận nuôi mà đang có bầu thường chưa tiêm phòng, nhiều ký sinh trùng, có thể mang bệnh truyền nhiễm. Hãy cách ly mèo khỏi mèo khác trong nhà cho tới khi bác sĩ khám và xét nghiệm, dọn chỗ ở riêng yên tĩnh để mèo quen dần trước ngày đẻ.

Mèo nhút nhát, sợ người. Đừng cố bế ẵm hay vuốt ve nhiều nếu mèo không muốn. Đặt sẵn chỗ ăn, chỗ ngủ, khay cát trong một phòng ít người qua lại. Mèo mẹ thấy an toàn thì ít bỏ ổ, ít tha con đi chỗ khác sau đẻ.

Dấu hiệu bất thường khi mèo mang thai: đưa đi khám ngay

Phần lớn mèo mang thai suôn sẻ, nhưng một vài dấu hiệu là lý do đưa mèo tới bác sĩ thú y trong ngày, không chờ: ra máu tươi hoặc dịch xanh, nâu, đen, có mùi hôi từ âm hộ trước khi tới ngày đẻ; mèo bỏ ăn hơn một ngày, nôn nhiều, sốt, lừ đừ; bụng đau khi chạm vào; mèo bị ngã, bị xe tông hoặc bị chó cắn dù trông có vẻ không sao.

Sảy thai ở mèo có thể diễn ra kín đáo, mèo tự ăn mất thai và nhau nên chủ không biết. Nếu bạn thấy thai hoặc mô lạ, hãy đeo găng, cho vào túi sạch và mang theo khi đi khám để bác sĩ xem. Một số bệnh truyền nhiễm gây sảy thai có thể lây cho mèo khác, thậm chí cho người, nên tránh chạm tay trần và rửa tay kỹ sau đó.

Một tình huống khác là quá ngày mà mèo chưa đẻ. Nếu đã khoảng bảy mươi ngày kể từ lần phối cuối mà mèo không có dấu hiệu chuyển dạ, hoặc mèo đã có dấu hiệu chuyển dạ rồi dừng lại kèm mệt mỏi, hãy gọi bác sĩ thú y. Không tự mua thuốc kích đẻ, không xoa bóp bụng mạnh để "đẩy con ra".

Những tuần cuối cũng là lúc chuẩn bị ổ đẻ và học các dấu hiệu chuyển dạ; bài riêng trong chuyên mục về dấu hiệu sắp đẻ và chuẩn bị ổ đẻ cho chó mèo đi sâu phần đó.

Câu hỏi thường gặp

Mèo mang thai mấy tháng thì đẻ?

Khoảng hai tháng, chính xác hơn là thường từ 63 đến 67 ngày, tức khoảng chín tuần. Nếu biết ngày phối, bạn đếm thêm khoảng chín tuần để ra tuần dự kiến đẻ. Mèo đẻ sớm hoặc muộn vài ngày quanh mốc này vẫn là bình thường.

Mèo lứa đầu thường đẻ mấy con?

Một lứa mèo thường từ ba tới năm con, có lứa ít hơn hoặc nhiều hơn. Mèo đẻ lứa đầu và mèo rất trẻ hay có lứa nhỏ hơn. Muốn biết chính xác hơn, bạn có thể hỏi bác sĩ thú y về chụp X-quang vào tuần cuối, khi xương thai đã hiện rõ.

Mèo có bầu có nên cho tắm không?

Nên hạn chế tắm, nhất là ở những tuần cuối, vì tắm làm mèo căng thẳng và dễ bị lạnh. Mèo bẩn thì lau bằng khăn ẩm ấm rồi lau khô. Tuyệt đối không dùng sữa tắm hay thuốc trị ve rận khi chưa hỏi bác sĩ thú y.

Mèo mang thai có cần tẩy giun không?

Tẩy giun cho mèo mẹ có ích để giảm giun truyền sang mèo con, nhưng chọn loại nào và vào lúc nào trong thai kỳ phải do bác sĩ thú y quyết, vì không phải thuốc nào cũng an toàn cho thai. Lý tưởng là tẩy giun xong trước khi phối.

Mèo có bầu ăn ít đi có sao không?

Khoảng tuần thứ ba, một số mèo ăn kém hoặc nôn nhẹ vài ngày, giống ốm nghén, rồi tự hết. Còn nếu mèo bỏ ăn hoàn toàn hơn một ngày, nôn nhiều, sốt hoặc lừ đừ ở bất cứ giai đoạn nào thì cần đi khám, đặc biệt ở những tuần cuối.

Làm sao biết mèo sắp đẻ?

Trong tuần cuối, mèo thường bồn chồn, đi tìm chỗ kín, cào khăn làm ổ, liếm vùng kín nhiều, bầu vú căng và có thể rỉ sữa. Khoảng nửa ngày tới một ngày trước khi đẻ, nhiều mèo bỏ ăn, kêu nhiều, thở nhanh. Bài về dấu hiệu sắp đẻ trong chuyên mục nói chi tiết hơn.